Permaculture In West Wales.
Menu

Category: Forest Garden

Home » Naturewise » Archive by category "Forest Garden"

Special Events on April 7 and 18

23/03/2026
No Comments

Apr 7 - Special Easter themed Volunteer Tuesday

Here’s a date for your diary. Tuesday 7 April. A special Easter Themed Volunteer day…
Dyma ddyddiad ar gyfer eich dyddiadur. Dydd Mawrth 7 Ebrill. Diwrnod Gwirfoddoli Arbennig gyda thema Pasg…

Apr 18 - Special Saturday Seed Swap Volunteer Day

Another date for your diary. April 18 when we will have Seed and Cutting Swap & Cafe with Tea, Coffee and lovely cakes.

Dyddiad arall ar gyfer eich dyddiadur. 18 Ebrill pan fydd gennym Swyddfa Hadau a Torri & Caffi gyda The, Coffi a cacennau hyfryd.

Read More

Saturday 21 March Volunteer Day

17/03/2026
No Comments

Anytime between 10am and 4pm: Come and join in all or any of the activities on offer. If you want to come and work in the garden there are always plenty of gardening jobs to be done and support available from one of our volunteer coordinators.

Ar unrhyw adeg rhwng 10yb a 4yp: Dewch i ymuno â phob un neu unrhyw un o’r gweithgareddau a gynigir. Os ydych chi eisiau dod i weithio yn yr ardd, mae digon o swyddi garddio i’w gwneud bob amser a chefnogaeth ar gael gan un o’n cydlynwyr gwirfoddoli.

WORKING WITH CAVO (Ceredigion Association of Voluntary Organisations)

See:  CAVO promotes & supports voluntary community action throughout Ceredigion

We recently worked with CAVO on their valuing volunteers project with the main task in mind to produce a volunteers handbook Naturewise Handbook (Final) 

We have achieved that and it’s just what we needed: Everything that a volunteer needs to know.   You can view this on our website or a hard copy is available in the round house. All volunteers will be required to read it. It covers things like getting to the garden, volunteer roles, fair recruitment, training and induction, support and supervision, benefits and appreciation. Thank you to Anne Marie from CAVO. They are an excellent organisation with huge experience and expertise to draw on.

Claire

GWEITHIO GYDA CAVO (Cymdeithas Sefydliadau Gwirfoddol Ceredigion)

Gweler: Mae CAVO yn hyrwyddo ac yn cefnogi gweithredu cymunedol gwirfoddol ledled Ceredigion

Yn ddiweddar, buom yn gweithio gyda CAVO ar eu prosiect Gwerthfawrogi Gwirfoddolwyr gyda’r prif dasg mewn golwg o gynhyrchu Llawlyfr Gwirfoddolwyr  Naturewise Handbook (Final)

Rydym wedi cyflawni hynny a dyna’n union yr hyn yr oeddem ei angen: popeth y mae angen i wirfoddolwr ei wybod. Gallwch weld hwn ar ein gwefan neu mae copi caled ar gael yn y tŷ crwn. Bydd gofyn i bob gwirfoddolwr ei ddarllen. Mae’n ymdrin â phethau fel mynd i’r ardd, rolau gwirfoddolwyr, recriwtio teg, hyfforddiant a sefydlu, cefnogaeth a goruchwyliaeth, buddion a gwerthfawrogiad. Diolch i Anne Marie o CAVO. Maent yn sefydliad rhagorol gyda phrofiad ac arbenigedd enfawr i dynnu arno.

Claire

Read More

Cylchlythyr Naturewise Newsletter Chwefror / February 2026

28/02/2026
No Comments

Mae llawer wedi digwydd yn yr Ardd Goedwig ers ein cylchlythyr diwethaf ym mis Tachwedd.  Dyma arolwg o rhai o’r gweithgareddau.

A lot has happened in the Forest Garden since our last newsletter in November. Here is a review of some of the activities.

DIOLCH ENFAWR YN GYNTAF

Hoffen ni ddiolch ‘Leafed Through’, y siop lyfrau gymunedol ar stryd fawr Aberteifi am roi rhodd i ni. Mae’r rhoddion hyn yn helpu i hwyluso ein gwaith. Mae’r Ecoshop yn rhoi rhodd ddwywaith y flwyddyn i ni, gan iddo gael ei sefydlu i gefnogi’r ardd goedwig. Rydym yn cyflawni bron pob un o’n tasgau gyda’r arian hwn a’r incwm bach a dderbyniwn gan grwpiau sy’n llogi’r safle i gynnal dosbarthiadau. Mae Naturewise yn gwneud mor dda, gyda grŵp gwych o wirfoddolwyr sydd wedi cynyddu o ran nifer yn ddiweddar. Maent wedi bod yn ymroi i ddatblygu a chynnal yr ardd (fel y gwelwch isod). Mae’n deimlad gwych gweld canlyniad eu cyfraniadau a gwybod ein bod ni i gyd yn cryfhau ein cysylltiadau â’r ardd, ein gilydd ac â’r gymuned. Cael pwrpas ystyrlon, gyda hwyl, te a chacen wedi’i daflu i mewn, yw’r tonig gorau ar gyfer yr amseroedd heriol hyn.

FIRST A BIG THANK YOU

We want to thank ‘Leafed Through’, the Community book shop on the Cardigan high street for giving us a donation. These donations help to ease our work. The Ecoshop gives us two yearly donations as it was started to support the forest garden.  We achieve almost all our tasks with this money and the small income we receive from groups who hire the site to run classes. Naturewise is doing so well, with a fabulous group of volunteers that have recently increased in number. They have been applying themselves to develop and maintain the garden (as you will see below). It’s a great feeling to see the result of their contributions and to know that we are all strengthening our connections to the garden, each other  and to the community. To have a meaningful purpose, with fun, tea and cake thrown in, is the best tonic for these challenging times.

GWEITHIO GYDA CAVO (Cymdeithas Sefydliadau Gwirfoddol Ceredigion)

Gweler: Mae CAVO yn hyrwyddo ac yn cefnogi gweithredu cymunedol gwirfoddol ledled Ceredigion

Yn ddiweddar, buom yn gweithio gyda CAVO ar eu prosiect Gwerthfawrogi Gwirfoddolwyr gyda’r prif dasg mewn golwg o gynhyrchu Llawlyfr Gwirfoddolwyr (Naturewise Handbook (Final)) 

Rydym wedi cyflawni hynny a dyna’n union yr hyn yr oeddem ei angen: popeth y mae angen i wirfoddolwr ei wybod. Gallwch weld hwn ar ein gwefan neu mae copi caled ar gael yn y tŷ crwn. Bydd gofyn i bob gwirfoddolwr ei ddarllen. Mae’n ymdrin â phethau fel mynd i’r ardd, rolau gwirfoddolwyr, recriwtio teg, hyfforddiant a sefydlu, cefnogaeth a goruchwyliaeth, buddion a gwerthfawrogiad. Diolch i Anne Marie o CAVO. Maent yn sefydliad rhagorol gyda phrofiad ac arbenigedd enfawr i dynnu arno.

Claire

WORKING WITH CAVO (Ceredigion Association of Voluntary Organisations)

See:  CAVO promotes & supports voluntary community action throughout Ceredigion

We recently worked with CAVO on their valuing volunteers project with the main task in mind to produce a volunteers handbook (See Naturewise Handbook (Final))  

We have achieved that and it’s just what we needed: Everything that a volunteer needs to know.   You can view this on our website or a hard copy is available in the round house. All volunteers will be required to read it. It covers things like getting to the garden, volunteer roles, fair recruitment, training and induction, support and supervision, benefits and appreciation. Thank you to Anne Marie from CAVO. They are an excellent organisation with huge experience and expertise to draw on.

Claire

CLIRIO: YN ENWEDIG MIERI (Tasg barhaus)

Mae clirio mieri mewn gardd goedwig yn bwysig am lawer o resymau:

Atal Gordyfiant: Gall mieri gymryd drosodd a thagu planhigion eraill yn gyflym, gan arwain at golli bioamrywiaeth a gostyngiad yn yr amrywiaeth o fywyd gwyllt a gall fyw yn yr ardal.

Cynnal Cynefin Bywyd Gwyllt: Mae mieri yn darparu cynefin i wahanol rywogaethau bywyd gwyllt, gan gynnwys adar, mamaliaid a phryfed ac mae gennym lawer o leoedd lle caniateir i mieri i grwydro. Mewn rhai achosion, gall mieri dagu cynefinoedd, fel twf draenen ddu ffres sy’n bwysig ar gyfer wyau glöyn byw prin y Brithribin Brown – felly mae eu clirio yn helpu i gynnal y cynefinoedd hyn ac yn cefnogi’r ecosystemau hynny.

Gwella Mynediad a Gwelededd: Gall mieri greu dryslwyni trwchus sy’n ei gwneud hi’n anodd cyrraedd rhai ardaloedd o’r ardd neu’r goedwig. Mae eu clirio yn gwella gwelededd a mynediad, gan ganiatáu gwell rheolaeth a chynnal a chadw’r ardd.

Atal Difrod i Goed a Llwyni: Gall mieri niweidio coed a llwyni bach trwy eu cysgodi a chystadlu am faetholion. Mae eu clirio yn helpu i amddiffyn y planhigion hyn a chynnal eu hiechyd. Gwella Apêl Esthetig: Gall mieri amharu ar werth esthetig gardd neu goedwig. Gall eu clirio helpu i gynnal golwg daclus a chynaliadwy.

CLEARING: ESPECIALLY BRAMBLES (An ongoing task)

Clearing brambles in a forest garden is important for many reasons:

Preventing Overgrowth: Brambles can quickly take over and smother other plants, leading to a loss of biodiversity and a reduction in the variety of wildlife that can inhabit the area. 

Improving Access and Visibility: Brambles can create dense thickets that make it difficult to access certain areas of the garden or forest. Clearing them improves visibility and access, allowing for better management and maintenance of the garden. 

Preventing Damage to Trees and Shrubs: Brambles can damage small trees and shrubs by shading them and competing for nutrients. Clearing them helps to protect these plants and maintain their health. 

Enhancing Aesthetic Appeal: Brambles can detract from the aesthetic value of a garden or forest. Clearing them can help to maintain a tidy and well-maintained appearance

Felly, drwy glirio (ac yna llosgi) y mieri gallwn sicrhau ecosystem gardd goedwig iach a chytbwys, cefnogi bywyd gwyllt, gwella mynediad a gwelededd, amddiffyn coed a llwyni a gwella apêl esthetig gyffredinol yr ardd. Yn benodol rydym wedi ‘achub’ llwyn o Goed Cyll ac wedi agor yr ardal fynedfa. Gwnaethom effaith sylweddol ar ardal fawr o dir gan ddefnyddio ein dull gwaith tîm dros yr ychydig wythnosau diwethaf, sy’n teimlo’n foddhaol iawn.

So, by clearing (and then burning) the brambles we can ensure a healthy and balanced forest garden ecosystem, support wildlife, improve access and visibility, protect trees and shrubs and enhance the overall aesthetic appeal of the garden. In particular we have ‘rescued’ a Hazel Tree grove and opened up the entrance area. We made quite an impact on a large area of land using our team work approach over the last few weeks, which feels very satisfying.

TOCIO LLWYNI FFRWYTHAU (Ar y gweill ar hyn o bryd)

Mae tocio llwyni ffrwythau meddal yn hanfodol am sawl rheswm:

Yn Annog Twf Newydd: Mae tocio yn ysgogi blagur segur ar hen bren i gynhyrchu twf newydd, sy’n dod yn bren ffrwytho nesaf.

Yn Gwella Cylchrediad Aer: Mae tynnu hen canghennau, anghynhyrchiol yn gwella cylchrediad aer, sy’n hanfodol ar gyfer iechyd y planhigyn.

Yn Cynorthwyo i Gasglu Ffrwythau: Mae tocio yn gwneud casglu ffrwythau’n haws trwy dynnu canghennau sy’n rhy agos at y ffrwyth.

Yn Atal Clefydau: Mae tocio yn helpu i reoli clefydau trwy dynnu pren marw, heintiedig, neu wedi’i ddifrodi.

Yn Cynnal Cydbwysedd: Mae tocio yn helpu i gynnal y cydbwysedd rhwng pren a ffrwythau, gan sicrhau y gall y planhigyn gynhyrchu cnwd gwych flwyddyn ar ôl blwyddyn.

Yn Lluosogi Planhigion: Gellir defnyddio’r toriadau wedi’u tocio i greu llwyni ffrwythau newydd mewn gwelyau newydd rydyn ni’n eu creu.

FRUIT BUSH PRUNING (Currently ongoing)

Pruning soft fruit bushes is essential for several reasons:

Encourages New Growth: Pruning stimulates dormant buds on old wood to produce new growth, which becomes the next fruiting wood. Improves Air Circulation: Removing old, unproductive branches improves air circulation, which is vital for the health of the plant. 

Aids in Fruit Picking: Pruning makes fruit picking easier by removing branches that are too close to the fruit. 

Prevents Disease: Pruning helps control diseases by removing dead, diseased, or damaged wood. 

Maintains Balance: Pruning helps maintain the balance between wood and fruit, ensuring the plant can produce a great crop year after year.

Propagates Plants: The pruned cuttings can be used to create new fruit bushes in new beds that we create.

Hyd yn hyn rydym wedi canolbwyntio ar Gyrens Duon ac Eirin Mair (gwsberis). Mae llawer mwy o lwyni i’w gwneud. Dewch draw os ydych chi eisiau helpu a dysgu’r ffordd benodol o docio ar gyfer y gwahanol lwyni ffrwythau sydd gennym.

So far we have concentrated on Blackcurrants and Gooseberries. There are many more bushes to do.  Please come along if you want to help and learn the particular way to prune for the various fruit bushes we have.

CYNNAL A CHADW CLODDIAU

Mae angen cynnal a chadw ar cloddiau marw o amgylch ein pyllau oherwydd bod y deunyddiau a ddefnyddir yn pydri dros amser. Wrth i’r pren ddadelfennu, mae’n rhyddhau maetholion i’r pridd, a all wella ffrwythlondeb y pridd a chefnogi twf planhigion. Fodd bynnag, bydd strwythur y gwrych yn newid yn raddol wrth i’r deunydd torri lawr, gan olygu bod angen cynnal a chadw parhaus i’w gadw’n sefydlog ac yn effeithiol. Mae hyn yn cynnwys ychwanegu mwy o bren marw bob blwyddyn i gynnal ei uchder a sicrhau ei fod yn parhau i fod yn rhwystr naturiol. Mae cynnal a chadw rheolaidd hefyd yn helpu i gadw’r clawdd yn daclus (ac yn rhydd o falurion, a all ddenu plâu) a thynnu oddi ar ei apêl esthetig. Mewn rhai achosion lle mae coed yn tyfu mewn lle cyfleus yna gellir eu ‘plygu’ i wella’r clawdd. Rydym wedi defnyddio twf Helyg ar gyfer hyn mewn ychydig o leoedd a bydd angen eu tocio yn y dyfodol – math gwahanol o gynnal a chadw.

HEDGE MAINTENANCE

Dead hedges around our ponds require maintenance because the materials used decompose over time. As the wood breaks down, it releases nutrients into the soil, which can enhance soil fertility and support plant growth. However, the structure of the hedge will gradually change as the material decomposes, requiring ongoing maintenance to keep it stable and effective. This includes adding more dead wood each year to maintain its height and ensuring it remains a natural barrier. Regular maintenance also helps to keep the hedge tidy and free of debris,  aesthetic appeal. In some cases where trees are growing in an opportune place then they can be ‘layed’ to enhance the hedge. We have used Willow growth for this in a few places and they will require trimming in the future – a different form of maintenance.

Yn bennaf rydym yn defnyddio helyg wedi’i dorri’n ôl ar gyfer ein cloddiau marw.   We use mostly cut back willow for our dead hedging.

Dysgodd y gwirfoddolwyr sut i plygu penclawdd o amgylch rhan o’r prif pwll.  Volunteers learned how to lay hedges around some of the main pond

TRWSIO

Roedd angen ailosod gorchuddion un o ddrysau’r sied cardbord. Roedd angen trwsio’r toiled compost i atal glaw rhag chwythu o dan y drws ac roedd angen addasu’r bibell i lawr i atal dail rhag mynd i mewn i’r tanc dŵr. Roedd angen trwsio handlen un o’r llifiau mawr…

MAKING REPAIRS

The coverings of one of the cardboard store doors needed replacing. The compost loo needed a fix to stop rain from blowing under the door and the down pipe needed adjustments to stop leaves getting in the water tank. One of the large saws needed its handle fixing…

Wow i’n tîm ni, sy’n ymddangos yn mynd ati i ofalu am yr holl fathau o dasgau sydd gan yr ardd!

Weithiau mae Natur yn dod â’i heriau ei hun. Mae’r glaw a’r gwyntoedd cryfion wedi effeithio arnom ni eto ac fe chwythwyd y goeden afalau surion bach hyfryd wrth y fynedfa i lawr ar ffens ac felly roedd angen ei chlirio a thrwsio’r ffens.

Wow to our team, who seem to get on with looking after the many kinds of tasks that the garden has!

Sometimes Nature brings its challenges. The rain and high winds have affected us again and the lovely Crab apple tree by the entrance was blown down onto a fence and so needed to be cleared and the fence repaired.

GWEITHGAREDDAU DYDD GLAN/RAINY DAY ACTIVITIES

Tynnu Tape o Gardbord / Stripping Tape from Cardboard:

Hogi offer / Sharpening tools:

Creu Arddangosfa Ffotograffiaeth ar gyfer gweithgareddau 2025 / Creating a Photography Showcase of 2025 activities:

Twtio a thacluso’r silffoedd a pethau sy’n hongian / Tidying Shelves and Hangings:

Creu labelau i’r gewliau a mewnbynnu data pwysau cynnyrch i daenlenni / Creating Labels for Beds and Entering Produce Weight Data into Spreadsheets:

CYMRYD AMSER I WERTHFAWROGI HARDDWCH

Gyda hyn i gyd yn digwydd, dydyn ni byth yn anghofio cymryd ein hamser i gysylltu â natur a gwerthfawrogi’r harddwch o’n cwmpas.

TAKING TIME TO APPRECIATE THE BEAUTY

With all this going on we never forget to take our time to connect with nature and appreciate the beauty all around us.

DIGWYDDIADAU ARBENNIG Y GORFFENNOL

GWNEUD SEIDR TÂN – 23 Tachwedd 2025

Ar un o’n diwrnodau gwirfoddoli rheolaidd ddydd Mawrth, fe wnaethon ni gynnal gweithdy gwneud eich Seidr Tân eich hun.

Mae seidr tân yn donig llysieuol sy’n dyddio’n ôl i draddodiadau meddygaeth werin. Mae’n cyfuno finegr seidr afal â chynhwysion sydd â phriodweddau cynnes, llym, a chefnogol i’r system imiwnedd. Fe’i defnyddir yn aml fel tonig lles dyddiol neu ar ddechrau annwyd a symptomau tebyg i ffliw.

Cynhwysion:

  • Finegr seidr afal – yn cadw’r cymysgedd ac yn cefnogi treuliad
  • Sinsir – yn cynorthwyo treuliad, yn lleihau llid, ac yn cynhesu’r corff
  • Marchruddygl – yn ysgogi cylchrediad a sinysau
  • Nionyn – yn ychwanegu priodweddau gwrthficrobaidd
  • Garlleg – yn cefnogi swyddogaeth imiwnedd ac yn gweithredu fel gwrthficrobaidd
  • Lemon – yn darparu fitamin C a blas adfywiol
  • Pupurau poeth (fel cayenne) – yn gwella cylchrediad ac yn ychwanegu gwres
  • Mae ychwanegiadau eraill yn cynnwys tyrmerig, teim, rhosmari, neu fêl i wella blas ac ychwanegu mwy o fuddion meddyginiaethol.

 

PAST SPECIAL EVENTS

MAKING FIRE CIDER – 23 Nov 2025

On one of our regular Tuesday volunteer days we ran a make your own Fire Cider workshop.

Fire cider is a herbal tonic that dates back to folk medicine traditions. It combines apple cider vinegar with ingredients that have warming, pungent, and immune-supportive properties. It is often used as a daily wellness tonic or at the onset of colds and flu-like symptoms.

Ingredients

  • Apple cider vinegar – preserves the mixture and supports digestion
  • Ginger – aids digestion, reduces inflammation, and warms the body
  • Horseradish – stimulates circulation and sinuses
  • Onion – adds antimicrobial properties
  • Garlic – supports immune function and acts as an antimicrobial
  • Lemon – provides vitamin C and a refreshing taste
  • Hot peppers (such as cayenne) – improve circulation and add heat
  • Other additions include turmeric, thyme, rosemary, or honey to enhance flavour and add more medicinal benefits.

Potelodd Raphaelle y finegr llysieuol ar ôl chwe wythnos o aeddfedu’r cymysgedd – Gwerthwyd rhai yn y Siop Eco a derbyniodd ein Gwirfoddolwyr botel am ddim.

Raphaelle bottled the herbal vinegar after six weeks of maturing the mixture – Some were sold at the Eco Shop and our Volunteers received a bottle free of charge.

DATHLIAD HEULDRO DYDD SADWRN 20fed Rhag 2025

Gosododd Claire a Raphaelle Droell gyda chymorth nifer o wirfoddolwyr ac ychwanegasant ganhwyllau a dymuniadau gorau at y llwybr i’w gerdded. Daeth llawer o ymwelwyr i ddathlu a bod ar y tir ar gyfer y lleuad dywyll hon a’r amser tywyllaf o’r flwyddyn. Cawsom gynhesrwydd o rannu a chymryd ychydig o amser i anadlu a gollwng gafael, i orffwys: Gorffwys gyda’n gilydd o dan oleuadau disglair y tŷ crwn. Llawer o ddiolch a diolchgarwch a rhannu caneuon.

Roedd cerdded y droell wedi’i goleuo gan ganhwyllion yn ddigwyddiad arbennig. Cawsom amser i fyfyrio ar ba hadau ar gyfer y dyfodol yr oeddem angen eu plannu ac yna cerddom i mewn i’r droell golau – gan gydnabod hyn yn araf, y diwrnod tywyllaf byrraf a’r foment y mae’r golau’n dechrau tyfu eto.  Gyda egni’r blwyddyn newydd, mae bobl ifanc y Lighthouse wedi mwynhau hefyd gan rhedeg rownd y droell.

SOLSTICE CELEBRATION SATURDAY 20th Dec 2025

Claire and Raphaelle set-up a Spiral with help from several volunteers and added candles and best wishes to the path to be trod. Lots of visitors came to celebrate and be on the land for this dark moon and darkest time of year. We had warmth from sharing and taking a little time to breathe and let go, to rest: Resting together under the sparkly lights of the round house. Lots of thanks and gratitude and sharing of songs.

Walking the candle lit spiral was a special event. We had time to reflect on what seeds for the future we needed to plant and then we walked into the light spiral – slowly acknowledging this, the darkest shortest day and the moment the light begins to grow again.  With the energy of the new year, the young people of the Lighthouse have also enjoyed running around the spiral.

DIWRNOD PANCWS – 17 Chwefror 2026

Ar un o’n diwrnodau gwirfoddoli rheolaidd ddydd Mawrth arall, fe wnaethon ni goginio crempogau i ginio i’n holl wirfoddolwyr.

PANCAKE DAY – 17 Feb 2026

On another one of our regular Tuesday volunteer days we cooked pancakes for lunch for all our volunteers.

Gwledd mor flasus gyda llenwadau amrywiol gan gynnwys menyn afal wedi’i wneud gan Raphaelle.

Such a tasty treat with various fillings including Apple butter made by Raphaelle.

Gweithdy Tocio Coed gyda Martin Hayes Dydd Sadwrn 21 Chwefror 2026

Tree Pruning Workshop with Martin Hayes Saturday 21 Feb 2026

Mae Martin Hayes yn athro nodedig sydd â phrofiad helaeth o docio coed ffrwythau. Dysgodd y cyfranogwyr hanfodion tocio, y rhesymau y tu ôl iddo, a’r amseriad ar gyfer tocio. Fe wnaethon ni ennill profiad mewn:

  • Dod yn gyfarwydd â gwahanol wreiddgyffion a mathau o goed
  • Deall siapiau a phatrymau twf coed
  • Dysgu pryd a pham i docio
  • Technegau tocio ymarferol o dan ei arweiniad arbenigol

Canmolodd y cyfranogwyr ddyfnder gwybodaeth Martin a natur ddiddorol y sesiynau.

Diolch i’r cyfranogwyr a ddaeth â chacen flasus i’w rhannu a’r rhai a roddodd rodd.

Martin Hayes is a distinguished teacher with extensive experience in pruning fruit trees. Participants learned the basics of pruning, the reasons behind it, and the timing for pruning.  We gained experience in:

  • Familiarity with different rootstocks and tree types
  • Understanding tree shapes and growth patterns
  • Learning when and why to prune
  • Practical pruning techniques under his expert guidance

Thanks to the participants who brought delicious cake to share and those who made a donation. 

Cadw llygaid allan am yr hyn sy’n digwydd nesaf:

Mawrth Dysgwch am docio nawr! Dros yr ychydig wythnosau nesaf, dysgwch sut i docio: afalau, gellyg, cyrens duon, cyrens gwynion ar ddydd Mawrth.

Mawrth Byddwn yn plannu hadau ar gyfer y gwelyau llysiau

7 Ebrill (Ein Digwyddiad Pasg) Brechdan wy wedi’i ffrio a lliwio wyau naturiol

18 Ebrill Cyfnewid Hadau (wedi’i ohirio o fis Mawrth): dewch â phlanhigion a hadau i’w cyfnewid. Te, coffi a chacen ar gael am rodd.

19 Mai  ‘Gwerthfawrogi ein cyflawniadau’.  Diwrnod o rannu: Dysgwch fwy am yr ardd gyda taith, gan arddangos planhigion penodol, planhigion meddyginiaethol, tynnu sylw at y fioamrywiaeth, rhannu ein cyflawniadau, ein gwerth cymdeithasol – darganfyddwch beth mae gwirfoddolwyr yn ei gael o ddod i Naturewise a chyflwyniad tystysgrifau.

Gyda mannau adborth a choeden syniadau. Llawer o fyrbrydau, te, coffi a chacen fel arfer.

 

Look out for What’s happening next:

March Learn about pruning now! Over the next few weeks on a Tuesdays learn how to prune: apples, pears, black currants, white currants.

March We will be planting seeds for the veg beds

April 7th (Our Easter Event) Fried egg sandwich and Natural egg dyeing

April 18th Seed Swap (deferred from March): bring plants and seeds to swap. Tea, Coffee and cake available for a donation.

May 19th ‘Valuing our achievements’. A day of sharing:  Find out more about the garden with a tour, showcasing particular plants, medicinal plants, highlighting the biodiversity,  sharing our achievements, our social value- find out what volunteers get from coming to Naturewise and a presentation of certificates.

With a Feedback area and an ideas tree.  Lots of snacks, tea, coffee and cake as usual.

Read More

Pancake day Volunteering

13/02/2026
No Comments

Our Next Tuesday volunteering day on 17 Feb we plan on making Pancakes for lunch between 1 and 2pm for all volunteers. Small donation gratefully accepted to cover costs. Hope to see you then – open as usual from 10am to 4pm.

Ar ein diwrnod gwirfoddoli nesaf ddydd Mawrth 17 Chwefror, bwriwn ni wneud Pannecau i ginio rhwng 1 a 2yp i’r holl wirfoddolwyr. Derbyniwn unrhyw rodd fach gyda diolch i gorchuddio costau. Gobeithio eich gweld chi yna – agored fel arfer o 10yb i 4yp.

Read More

Pruning Workshop with Martin Hayes on February 21st

03/02/2026
No Comments

Gweithdy Tocio gyda Martin Hayes ar Dydd Sadwrn 21fed Chwefror

1pm start finish 4pm.

Dechrau am 1yp, beni am 4yp.

The Forest Garden will be open for normal visiting and volunteering tasks from 10am.  Lunch time is 12.00 – 1pm bring your own lunch. Tea, coffee & cake provided.

Bydd yr Ardd Goedwig ar agor fel arfer i ymwelwyr a gwirfoddolwyr o 10yb.  Amser cinio 12.00-1yp – Dewch a pecyn bwyd eich hyn.  Bydd te, coffi a chacen yn cael eu darparu.

The pruning workshop is Free for volunteers of Naturewise otherwise a donation of £20.00 is requested. Martin Hayes is a distinguished teacher and has immense experience over many years. A must short course for anyone longing to know how to prune. 

You will learn the kinds of shape you are helping the tree to create, and this will help you understand the pruning methods. 

Please book in with Claire Turner:  Claire@naturewise.org.uk 

Mae’r gweithdy Tocio yn rhad ac am ddim i wirfoddolwyr cyson Naturewise, gofynwn am rhodd o £20 o pawb arall.  Mae Martin Hayes yn athro nodedig ac mae ganddo brofiad helaeth dros nifer o flynyddoedd. Cwrs byr hanfodol i unrhyw un sy’n awyddus i wybod sut i docio. Byddwch yn dysgu’r mathau o siâp rydych chi’n helpu’r goeden i’w greu, a bydd hyn yn eich helpu i ddeall y dulliau tocio.

Archebwch gyda Claire Turner ar Claire@naturewise.org.uk 

Last year we had a most wonderful day with Martin. The depth of his knowledge and experience seemed bottomless. After sometime in a ‘classroom’ environment where Martin explained and demonstrated the basics and theory of pruning we moved into the Forest Garden. Here Martin showed us the practicalities of how to prune while telling us all his thought processes while working on several apple trees. We then split up into small groups to tackle more of the trees; where Martin would come and supervise when we asked for help.

It was a fun and productive day: we learned so much that our brains were overflowing. We are so pleased to have him back at Naturewise once again.

Y llynedd cawsom ddiwrnod gwych gyda Martin. Roedd dyfnder ei wybodaeth a’i brofiad yn ymddangos yn ddiddiwedd. Ar ôl peth amser mewn amgylchedd ‘ystafell ddosbarth’ lle esboniodd a dangosodd Martin hanfodion a theori tocio, symudon ni i’r Ardd Goedwig. Yma dangosodd Martin yn ymarferol sut i docio a mynd trwy ei holl brosesau meddwl wrth weithio ar sawl coeden afal. Yna fe wnaethon ni rannu’n grwpiau bach i fynd i’r afael â mwy o’r coed; lle byddai Martin yn dod i oruchwylio pan ofynnon ni am help.

Roedd yn ddiwrnod hwyl a chynhyrchiol: dysgon ni gymaint nes bod ein hymennydd yn gorlifo. Rydym mor falch o’i gael yn ôl yn Naturewise unwaith eto.

Read More

Happy New Year & Saturday 17 Jan Volunteers day

14/01/2026
No Comments

Wishing everyone a Natural and Peaceful 2026.

Yn dymuno flwyddyn 2026 naturiol a heddychlon i bawb.

Saturday January 17th Starting 10.30am – Learn how to prune currants, a short talk and demo and then work in teams so you can discuss and have mutual support. Tea and cake, delicious apples to eat as well –  Sing a wassailing song.

Dydd Sadwrn Ionawr 17eg yn cychwyn am 10.30yb – Dysgwch sut i dorri cyrens, sgwrs fer a dangosiad ac yna gweithio mewn timau fel y gallwch drafod a chael cymorth gyda’ch gilydd. Te a chacen, afalau blasus i’w bwyta hefyd – Canwch gân wassailedu.

Our Fire Cider is now available for Sale at the Eco shop.  see The Eco Shop, Cardigan – Naturewise.

Mae ein Cioder Tân bellach ar gael i’w brynu yn Siop Eco. The Eco Shop, Cardigan – Naturewise 

Fire Cider is a herbal VINEGAR: a medicinal concoction that helps with colds, flu, respiratory infection, urinary tract infection. Some people find that taking a teaspoon a day in winter wards off colds and flu.

Mae Fire Cider yn GWINIADEN llysieuol: cymysgedd meddyginiaethol sy’n helpu gyda oerfel, ffliw, heintiau ysgyfaint, heintiau’r llwybr wrin. Mae rhai pobl yn dod o hyd i gymryd llwy de bob dydd yn y gaeaf yn atal oerfel a ffliw.

Read More

About Volunteering at the Forest Garden

11/11/2025
No Comments

The Naturewise Community Forest Garden is open every Tuesday 10-4pm and the third Saturday of every month. Come and have a look. If you are interested in volunteering, you can just turn up and the volunteer co-ordinators will give you direction and support right away. It’s a very beautiful garden growing and developing all the time.

Many of the volunteers take leadership roles, developing garden ideas and areas. There are numerous jobs to do together or on your own. There are office jobs and publicity jobs. No-one is asked to do more than they wish to.

Everyone has access to the food grown here which is not wrapped in plastic, not flown around the globe, not depleting soils or killing creatures. We have many types of birds, dragonflies, bees, moths, beetles and small mammals. Nurturing nature soothes the soul and helps us to feel buoyant in challenging times.

We are promoting biodiversity and a caring environment for all. We have had a number of families attending recently and this has added a playful, joyfulness to our volunteer days.

Mae Gardd Goedwig Gymunedol Naturewise ar agor bob dydd Mawrth 10-4pm a thrydydd dydd Sadwrn bob mis. Dewch i gael golwg. Os oes gennych ddiddordeb mewn gwirfoddoli, gallwch droi heibio a bydd y cydlynwyr gwirfoddol yn rhoi cyfarwyddyd a chefnogaeth i chi ar unwaith. Mae’n ardd hardd iawn sy’n tyfu ac yn datblygu drwy’r amser.

Mae llawer o’r gwirfoddolwyr yn cymryd rolau arweinyddiaeth, gan ddatblygu syniadau a mannau yn yr ardd. Mae yna nifer o swyddi i’w gwneud gyda’ch gilydd neu ar eich pen eich hun. Mae yna swyddi swyddfa a swyddi cyhoeddusrwydd. Ni ofynnir i neb wneud mwy nag y maent yn dymuno.

Mae gan bawb fynediad at y bwyd sy’n cael ei dyfu yma nad yw wedi’i lapio mewn plastig, nad yw’n cael ei hedfan o gwmpas y byd, nad yw’n difetha priddoedd nac yn lladd creaduriaid. Mae gennym ni lawer o fathau o adar, gweision neidr, gwenyn, gwyfynod, chwilod a mamaliaid bach. Mae meithrin natur yn tawelu’r enaid ac yn ein helpu i deimlo’n fywiog mewn cyfnodau heriol.

Rydym yn hyrwyddo bioamrywiaeth ac amgylchedd gofalgar i bawb. Mae nifer o deuluoedd wedi mynychu yn ddiweddar ac mae hyn wedi ychwanegu hwyl a llawenydd at ein diwrnodau gwirfoddoli.

Read More

OPEN DAY – On 20th September 2025. DIWRNOD AGORED

04/11/2025
No Comments

OPEN DAY – On 20th September 2025.  DIWRNOD AGORED

A really successful, enjoyable and informative open day (despite the challenging weather conditions). Here’s Carol on the reception doing a wonderful job and Stelios was in charge of hot water and even constructed a special water boiling apparatus especially for the Day. What a star!

Diwrnod agored llwyddiannus, pleserus ac addysgiadol iawn (er gwaethaf yr amodau tywydd heriol). Dyma Carol yn y dderbynfa yn gwneud gwaith gwych ac roedd Stelios yn gyfrifol am y dŵr poeth a hyd yn oed wedi adeiladu offer berwi dŵr arbennig yn arbennig ar gyfer y Diwrnod. Am seren!

Jade’s Aromatic water workshop was brilliant and well attended.  By the end of the day she had made lemon balm aromatic waters using this copper boiler.

Roedd gweithdy dŵr aromatig Jade yn wych ac yn boblogaidd iawn. Erbyn diwedd y dydd roedd hi wedi gwneud dyfroedd aromatig balm lemwn gan ddefnyddio’r offer distyllu copr yma

There were a lot of takers for the crafts on offer over the day, and a good place to be with children in the rain. The whittling workshop, was enjoyed by people from 6 years upwards. Even though heavy rain persisted, people with young children turned up for the crafts and took part in a simple nature painting workshop. One of the workshops we had planned was unable to take place so Lia stepped in at the very last minute and made paper windmills and woollen pumpkins.

Cymeroedd llawer o bobl rhan yn y crefftau a gynigiwyd dros y dydd, ac roedd yn lle da i fod gyda phlant yn y glaw. Mwynhawyd y gweithdy naddu gan bobl o 6 oed i fyny. Er i law trwm barhau, daeth pobl â phlant ifanc i’r grefftau a chymryd rhan mewn gweithdy peintio natur syml. Nid oedd un o’r gweithdai yr oeddem wedi’u cynllunio yn gallu digwydd felly camodd Lia i mewn ar y funud olaf a gwneud melinau gwynt papur a phwmpenni gwlân.

Raph entranced her audience with the secrets of Jam making and preserving fruit. Sometimes people might think that these preserving processes are not for them and could be put off. It can help to see the kind of equipment needed and be talked through the processes. There’s nothing like having your own chutney, jam or fruit leathers in your store cupboard.

Swynodd Raph ei chynulleidfa gyda chyfrinachau gwneud jam a chadw ffrwythau. Weithiau gallai pobl feddwl nad yw’r prosesau cadw hyn ar eu cyfer nhw a’u bod nhw’n cael eu gohirio. Gall gweld y math o offer sydd ei angen a chael sgwrs am y prosesau helpu. Does dim byd tebyg i gael eich chutney, jam neu ledr ffrwythau eich hun yn eich cwpwrdd storio.

The Tour of the Garden with Claire was popular and went ahead despite the rain. It was dedicated and hardy folk who came along!

Roedd Taith yr Ardd gyda Claire yn boblogaidd ac aeth yn ei blaen er gwaethaf y glaw. Pobl ymroddedig a gwydn a ddaeth draw!

Extending the preserving theme into the area of drinks was very well received, particularly the spontaneous tasting that came at the end of the talk on home-made wines. We looked at many kinds of homemade wines using:  dandelions, meadowsweet, apple, blackcurrant, elderberry and runner beans. It can save money and be a great way to use up produce.

Cafodd ymestyn y thema cadw i faes diodydd groeso mawr, yn enwedig y blasu digymell a ddaeth ar ddiwedd y sgwrs ar winoedd cartref. Edrychon ni ar gwahanol fathau o winoedd cartref wedi eu wneud gyda: dant y llew, erwain, afalau, cyrens duon, ysgaw a ffa dringo. Gall arbed arian a bod yn ffordd wych o ddefnyddio cynnyrch.

At the end of the day, our Roundhouse was converted into an off-grid cinema for a presentation by Ceredigion Animation Club.

Ar ddiwedd y dydd, cafodd ein Tŷ Crwn ei drawsnewid yn sinema oddi ar y grid ar gyfer cyflwyniad gan Glwb Animeiddio Ceredigion.

Big big thanks to all the wonderful volunteers who helped make the day such a success.

Diolch enfawr i’r holl wirfoddolwyr wych a wnaeth y diwrnod mor llwyddianus. 

It seemed like all our visitors had a special day with many enjoyable experiences.

Roedd yn ymddangos bod ein holl ymwelwyr wedi cael diwrnod arbennig gyda llawer o brofiadau pleserus.

Read More

Some of the work and tasks happening in the Forest Garden – Rhai o’r gwaith a thasgau sy’n digwydd yn yr Ardd Goedwig

04/11/2025
No Comments

We planted large blackcurrants that we grew from cuttings perhaps 3 years ago. These have gone in the vine area, which will benefit from this additional layer of planting. This area has been somewhat neglected through a lack of time. But from the pond boundary down the slope, towards the vines, now looks cared for. It also feels good to plant our own baby cuttings.   We have also successfully grown, loads of red current babies too and these can go into this area next. Jenny, Claire and Caroline planted the blackcurrants. A new volunteer Marianne learnt to scythe and together we made a lot of head way clearing around the tayberries with help from Kate. Now the area near the grape vines is looking really good, looked after, with the Chilean Guavas and Chaste trees, doing well.

Plannon ni cyrens duon mawr a dyfwyd gennym ni o doriadau efallai 3 mlynedd yn ôl. Mae’r rhain wedi mynd i’r ardal winwydd, a fydd yn elwa o’r haen ychwanegol hon o blannu. Mae’r ardal hon wedi’i hesgeuluso i ryw raddau oherwydd diffyg amser. Ond o ffin y pwll i lawr y llethr, tuag at y gwinwydd, mae bellach yn edrych fel pe bai wedi’i gofalu amdano. Mae hefyd yn teimlo’n dda plannu ein toriadau bach ein hunain. Rydym hefyd wedi tyfu llwythi o goed bach currens cochion hefyd a gall y rhain fynd i’r ardal hon nesaf. Plannodd Jenny, Claire a Caroline y cyrens duon. Dysgodd gwirfoddolwr newydd Marianne i bladuro a gyda’n gilydd fe wnaethon ni lawer o waith clirio o amgylch y llus tay gyda chymorth Kate. Nawr mae’r ardal ger y gwinwydd yn edrych yn dda iawn, wedi’i gofalu amdano, gyda’r Coed Chaste a’r Gwafa Chiliaidd yn ffynnu’n dda.

Oh so happy with the pond area in Cae Isaf, our 2nd field. The flowers are looking great, the pond area is beautiful. We transformed this very quickly really. Well done to us. Everyone has contributed to this area and in this picture Lia and her daughter Jo are planting and Dawn is watering a red-hot poker – another free plant curtsey of her neighbour. 

Oh so happy with the pond area in Cae Isaf, our 2nd field. The flowers are looking great, the pond area is beautiful. We transformed this very quickly really. Well done to us. Everyone has contributed to this area and in this picture Lia and her daughter Jo are planting and Dawn is watering a red-hot poker – another free plant curtsey of her neighbour. 

Dave covering the potato plot – mulching to suppress the weeds and add fibre to the soil. By next year should be a nice bed for something else. The New Zealand flax is doing well, these were a free bee from Katerina. They should grow into quite a hedge / barrier giving us a diversion from looking at the plastic covered manure.

Dave yn gorchuddio’r plot tatws – tomwelltu i atal y chwyn ac ychwanegu ffibr at y pridd. Erbyn y flwyddyn nesaf dylai fod gwely braf ar gyfer rhywbeth arall. Mae llin Seland Newydd yn ffynnu, roedd y rhain yn rhodd gan Katerina. Dylent dyfu’n wrych / rhwystr eithaf da gan roi cyfle i ni osgoi edrych ar y tail wedi’i orchuddio â phlastig.

Jenny tended to the gorgeous blueberry bed she has meticulously kept on top of. This can be really good when a volunteer starts to look after an area. It can help when the garden is so big and there’s so much to take notice of, we can miss a lot sadly. Claire created a baby kiwi nursery from Raph’s cuttings taken from the Kiwi vines that were originally in the old Naturewise Community Forest Garden in St.Dogmaels.  

Roedd Jenny yn gofalu am y gwely llus hyfryd y mae hi wedi’i gadw’n ofalus iawn. Gall hyn fod yn dda iawn pan fydd gwirfoddolwr yn dechrau gofalu am ardal. Gall helpu pan fydd yr ardd mor fawr a chymaint i roi sylw iddo, gallwn golli llawer yn anffodus. Creodd Claire feithrinfa ciwi bach o doriadau Raphaelle a gymerwyd o’r gwinwydd Ciwi a oedd yn wreiddiol yn yr hen Gardd Goedwig Gymunedol Naturewise yn Landudoch.

Andy re-painted the compost loo door and more of the bridge. Dave painted the main doors and some benches with Osmo wood oil. There are many building, DIY and woodworking jobs to be done almost all the time. Any-one interested can join in with these kinds of jobs and learn something new. It’s good to look after our beautiful buildings.

Ail-baentiodd Andy ddrws y toiled compost a mwy o’r bont. Paentiodd Dave y prif ddrysau a rhai meinciau gydag olew pren Osmo. Mae yna lawer o swyddi adeiladu, DIY a gwaith coed i’w gwneud bron drwy’r amser. Gall unrhyw un sydd â diddordeb ymuno â’r mathau hyn o swyddi a dysgu rhywbeth newydd. Mae’n dda gofalu am ein hadeiladau hardd.

Nina and Jenny worked on the little pond area and made it look wonderful. That whole area now looks great, with so many beds full of plants and Colour. The circular pond is beautiful amongst the triangle bed and Daves’ dragon bed.

Gweithiodd Nina a Jenny ar ardal y pwll bach a’i gwneud hi’n edrych yn hyfryd. Mae’r ardal gyfan honno’n edrych yn wych nawr, gyda chymaint o welyau yn llawn planhigion a lliw. Mae’r pwll crwn yn brydferth ymhlith y gwely triongl a gwely draig Daves.

Dave tackles the poly-tunnel. We have planning permission for this and our kitchen and bike shelter. Now we need to find some money. Kate measures up to add to the paintings of the seasons on the inner walls of the Mandan area of the round house. Come and visit to see her new images and the other planting and work we’ve all been doing.

Mae Dave yn mynd i’r afael â’r polytunnel. Mae gennym ganiatâd cynllunio ar gyfer hyn a’n cegin a’n lloches feiciau. Nawr mae angen i ni ddod o hyd i arian. Mae Kate yn mesur i ychwanegu at y paentiadau o’r tymhorau ar waliau mewnol ardal Mandan y tŷ crwn. Dewch i ymweld i weld ei delweddau newydd a’r gwaith plannu a’r gwaith arall rydyn ni i gyd wedi bod yn ei wneud.

There are many volunteers who might not have been named in this newsletter. Many thanks to all our volunteers who have made the garden what it is and commit to the ongoing work required to develop and maintain it. 

Mae yna lawer o wirfoddolwyr nad ydynt efallai wedi cael eu henwi yn y cylchlythyr hwn. Diolch yn fawr i’n holl wirfoddolwyr sydd wedi gwneud yr ardd yr hyn y mae ac sydd wedi ymrwymo i’r gwaith parhaus sydd ei angen i’w datblygu a’i chynnal.

Read More

A Games of Candles 28th October 2025 – Gêm o Ganhwyllau 28fed Hydref 2025

04/11/2025
No Comments

This idea was put forward by Storyteller Alice. Do you remember she led the story trail in our now famous Halloween evening 3 years ago? This was a smaller and more intimate event, which brought so many people there was not one space left to sit. Claire told the old story of Blue beard through shadow puppetry. Here Blue Beard is visiting three sisters whom he intends to impress and hopefully marry one. The cast behind the scenes was Jo, Annahita, Ben, Sam, Charles, Phillip and Sophie helping behind the scenes with the numerous puppet changes. See this link https://youtu.be/fV4zzMOOB_Q?si=KxkPVEQeCC8U3f49 to see the show on youtube.

Cyflwynwyd y syniad hwn gan yr Adroddwr Storïau Alice. Ydych chi’n cofio iddi arwain y llwybr stori yn ein noson Calan Gaeaf enwog bellach 3 blynedd yn ôl? Roedd hwn yn ddigwyddiad llai a mwy agos atoch, a ddenodd gymaint o bobl fel nad oedd un lle ar ôl i eistedd. Adroddodd Claire hen stori Barf Las trwy bypedwaith cysgodion. Yma mae Barf Las yn ymweld â thair chwaer y mae’n bwriadu eu creu argraff a gobeithio priodi un. Y cast y tu ôl i’r llenni oedd Jo, Annahita, Ben, Sam, Charles, Phillip a Sophie yn helpu y tu ôl i’r llenni gyda’r newidiadau pyped niferus. Gweler y ddolen hon https://youtu.be/fV4zzMOOB_Q?si=KxkPVEQeCC8U3f49 er mwyn gweld y sioe ar YouTube.

Alice telling 5 short stories and blowing out a candle after each one finishes. The round house is a great place for performance: an atmospheric, warm, cozy, natural space.

Alice yn adrodd 5 stori fer ac yn chwythu cannwyll allan ar ôl i bob un orffen. Mae’r tŷ crwn yn lle gwych ar gyfer perfformiad: gofod awyrgylchol, cynnes, clyd, naturiol.

Then when we reached darkness in the round house theatre space a skeleton begins to move, with grace, humour and a real interest in her audience. See this link https://youtu.be/Q3QKtcOsIrA?si=qL-w24HMApw_zIbe for the skeleton quiet dance.

Yna pan gyrhaeddon ni dywyllwch yng ngofod theatr y tŷ crwn, mae sgerbwd yn dechrau symud, gyda graslonrwydd, hiwmor a diddordeb gwirioneddol yn ei chynulleidfa. Gweler y ddolen hon https://youtu.be/Q3QKtcOsIrA?si=qL-w24HMApw_zIbe am dawns dawel y sgerbwd.

A wonderful night and a great way of introducing new people to the forest garden.

Noson hyfryd a ffordd wych i gyflwyno’r Ardd Goedwig i bobl newydd.

Read More

We invite you to get involved, Everyone welcome.
Join Us!
×